
Met de tijdmachine door het DSO
Quarant zat er vanaf het begin middenin
Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is inmiddels onderdeel van de dagelijkse praktijk bij overheden. Vergunningen lopen via het Omgevingsloket, plannen worden digitaal gepubliceerd en toepasbare regels bepalen steeds vaker hoe initiatiefnemers hun weg vinden in de regelgeving.
Maar wie denkt dat dat vanzelf is gegaan, ziet maar één kant van het verhaal.
Achter het DSO zit een lange periode van bouwen, proberen, bijstellen en leren. Die ontwikkeling heeft Quarant als organisatie van dichtbij meegemaakt, via verschillende collega’s, rollen en trajecten. Niet aan de zijlijn, maar midden in de uitvoering: bij publieke organisaties, in implementatietrajecten, in praktijkproeven en in gesprekken over wat er wel en niet werkt.
In dit artikel reizen we met de tijdmachine van Quarant terug naar 2017, het moment waarop het DSO nog vooral een ambitie was. Van daaruit bewegen we stap voor stap terug naar vandaag: langs bouwen, proberen, bijstellen en leren. Steeds met dezelfde constante factor: publieke organisaties die ermee moesten werken, en Quarant die dat van dichtbij heeft meegemaakt.
2017: het begin van een idee
In 2017 was het DSO nog een ambitie. Eén digitaal stelsel dat informatie over de leefomgeving toegankelijk moest maken en vergunningverlening moest ondersteunen. Het was nog abstract, maar de richting was helder.
Wat toen begon als visie, groeide in de jaren daarna uit tot een verandering die diep in organisaties is gaan zitten. Quarant was vanaf dat eerste moment onderdeel van die ontwikkeling: in discussies, implementaties en vooral in de praktijk waar het echt moest gaan werken.
2019: twijfel terwijl het systeem nog groeide
In 2019 was het DSO nog volop in ontwikkeling. Dat maakte het lastig voor organisaties die al moesten voorbereiden. Er waren zorgen over complexiteit, over de hoeveelheid regels en definities en over de uitvoerbaarheid van het geheel. Dat was niet alleen theorie. In gesprekken met publieke organisaties werd binnen Quarant zichtbaar hoe lastig het was om grip te krijgen op iets dat nog niet af was.
Toch ging de voorbereiding door. Daar zat de spanning: bouwen aan iets wat nog verandert terwijl je al moet leveren. De organisaties die in die fase vooral investeerden in flexibiliteit, samenwerking en leren, bleken later beter voorbereid dan organisaties die vooral wachtten op duidelijkheid.

2020: het kantelpunt van aansluiten
2020 was een jaar waarin veel draaide om de technische aansluiting op het DSO. Koppelingen, standaarden, software. Daar werd de ervaring van Quarant steeds belangrijker. Want in de praktijk bleek: aansluiten is nooit alleen techniek. Bij publieke organisaties waar Quarant betrokken was, ging het net zo vaak over werkprocessen, rollen, besluitvorming en leveranciers als over systemen. Contracten bleken bepalend voor tempo. Datakwaliteit bleek bepalend voor zichtbaarheid in het systeem. En werkprocessen bleken bepalend voor of het überhaupt uitvoerbaar was.
Daarnaast kwamen de eerste praktijkproeven op gang. Nieuwe functionaliteiten werden elk kwartaal getest in echte organisaties. Quarant was daar vanuit verschillende rollen en trajecten bij betrokken, juist om die vertaalslag te maken van systeem naar werkvloer. Daar werd één ding duidelijk dat steeds terugkomt in het hele traject: als je alleen naar techniek kijkt, mis je het grootste deel van de verandering.
2021: oefenen wordt serieus werk
2021 was het jaar waarin oefenen geen bijzaak meer was. Organisaties gingen echt aan de slag met vragenbomen, toepasbare regels en het werken in oefenomgevingen van het DSO. Voor Quarant was dat geen nieuw terrein. In die periode werd vanuit verschillende trajecten veel gewerkt in praktijkomgevingen bij publieke organisaties die wilden begrijpen wat het nieuwe stelsel betekende voor hun dagelijkse werk. Wat daar zichtbaar werd, was steeds hetzelfde: pas als mensen ermee werken, wordt duidelijk wat het systeem echt vraagt. Niet in theorie, maar in uitvoering en adoptie van systemen.
2022: tijd die nodig bleek om het werkend te krijgen
Toen de invoering werd uitgesteld, was de eerste reactie vaak: extra tijd. Maar in de praktijk bleek het vooral: eindelijk tijd. Tijd om processen nog eens door te lopen. Tijd om te oefenen met toepasbare regels. Tijd om medewerkers echt te laten werken met het DSO in plaats van er alleen over te praten. In die periode werd binnen Quarant steeds duidelijker wat vaker terugkomt in grote veranderingen: de techniek is vaak sneller dan de organisatie. En juist dat verschil bepaalt of iets echt gaat werken. Het werk verschoof daardoor van “inrichten” naar “laten landen van de verandering”. En dat bleek minstens zo belangrijk.
2023: het moment waarop alles samenkwam
In 2023 stond de invoering van de Omgevingswet voor de deur. Voor veel organisaties voelde dat als het eindpunt van jaren voorbereiding. Maar in de praktijk was het vooral het moment waarop alles samen moest vallen. Systemen, processen, mensen en afspraken kwamen op één moment bij elkaar. En precies daar werd zichtbaar hoe groot de opgave eigenlijk was geweest.
Quarant zat in die periode bij publieke organisaties aan tafel die al jaren bezig waren met voorbereiden, maar nu moesten laten zien dat het werkte. Niet in een presentatie, maar in de praktijk. Dat maakte zichtbaar waar nog frictie zat tussen beleid, uitvoering en techniek.
2024–2026: het DSO als dagelijkse praktijk
Vandaag is het DSO geen project meer, maar gewoon onderdeel van het werk. Medewerkers publiceren plannen, behandelen aanvragen en gebruiken het Omgevingsloket alsof het altijd zo is geweest.
In deze fase verschuift de vraag. Niet meer “hoe sluit je aan?”, maar “hoe werkt het beter?”. Daar komt een herkenbaar patroon terug voor iedereen die het traject al langer volgt: zodra het systeem stabiel lijkt, begint de echte optimalisatie. Quarant werkt in deze fase nog steeds met publieke organisaties die door willen ontwikkelen. Niet meer bij de start van de implementatie, maar bij de vraag wat er nu beter, slimmer of eenvoudiger kan. De rol van Quarant is veranderd, maar de context niet: het DSO blijft in beweging.

Kennissessie
Bunnik
Terug naar nu: wat deze reis laat zien
Als je alle jaren achter elkaar zet, zie je geen strak plan dat is uitgevoerd. Je ziet een ontwikkeling waarin steeds opnieuw hetzelfde inzicht terugkomt: het DSO werkt alleen als organisaties meebewegen. Techniek is daarbij belangrijk, maar nooit genoeg. Data, processen, mensen en samenwerking maken het verschil. Dat is de rode draad die in de ervaringen van Quarant steeds terugkomt: je kunt een digitaal stelsel bouwen, maar je moet het vooral leren gebruiken in de praktijk.
Tot slot: van ervaring naar beweging
Het DSO is geen afgerond project. Het is een manier van werken geworden die blijft doorontwikkelen. En dat vraagt iets van organisaties dat verder gaat dan implementatie alleen. Quarant helpt publieke organisaties al sinds de eerste stappen in het DSO om die beweging concreet te maken. Niet vanuit afstand, maar vanuit ervaring in het veld: in processen, oefenomgevingen, implementaties en echte uitvoering.
Wil je weten hoe jouw organisatie nu staat in die ontwikkeling, en wat de volgende stap is om het DSO echt werkend te krijgen in de praktijk? Neem contact op met Quarant. Dan vertalen we ervaring naar werkbare stappen die morgen al verschil maken.
Betere grip op de digitale transformatie? Breng de i-governance op orde!
Meer participatie, data gedreven sturing, rpa, Common Ground, etc. etc. I-governance helpt je grip op de digitale transformatie te krijgen
8 stappen voor betere ICT-regie in een gemeentelijke samenwerking
Marktpartijen kunnen gemeenten helpen de dienstverlening aan inwoners te verbeteren. Je beheerorganisatie verandert dan wel in een regie-organisatie. In deze blog lees je hoe je dat als gemeentelijke samenwerking aanpakt.
“De Woo is een kans het vertrouwen van de burger terug te winnen”
Een betrouwbare en gastvrije gemeente. Dat staat genoemd als prioriteit nummer 1 in het collegeprogramma van de gemeente Roosendaal. We vroegen wethouder Evelien van der Star naar de rol die de Woo speelt in de ambities van Roosendaal.
Quarant klantverhalen
Hoe pak je complexe vraagstukken rondom informatiemanagement, informatievoorziening en digitale transformatie aan? In onze klantverhalen ontdek je hoe we samen met gemeenten en andere publieke organisaties werken aan duurzame oplossingen die aansluiten op hun opgaven. Van het ontwikkelen van een I&A-strategie en het verbeteren van de informatiehuishouding tot het realiseren van concrete veranderingen in dienstverlening en bedrijfsvoering: onze aanpak leidt tot blijvende resultaten en zichtbare maatschappelijke impact.

Thema’s
Informatiemanagement
Quarant is gespecialiseerd in informatiemanagement voor gemeenten en ondersteunt organisaties bij vraagstukken rondom gemeentelijke informatievoorziening, I&A-strategie, informatiehuishouding, digitale transformatie en de ontwikkeling van een moderne digitale overheid. Hieronder vind je de thema’s waarop onze diensten aansluiten, met tips en inspiratie uit ons vakgebied.



Wil je werken aan duurzame verbetering van informatievoorziening, dienstverlening of digitale transformatie? bekijk dan onze dienstenpagina.
Meer informatie?
Loop je in de praktijk nog tegen vragen aan rond het DSO, toepasbare regels, processen of het werken met het Omgevingsloket? Bel ons als je wilt weten waar je organisatie nu staat en welke stap nodig is om het DSO beter te laten werken in de dagelijkse uitvoering. We denken graag mee vanuit ervaring met publieke organisaties, techniek en de praktijk van verandering.



