Collectieve digitalisering: samen versnellen met de Nederlandse Digitaliseringsstrategie 

Veranderende rol van ICT vraagt andere competentieset alleen

De rol van gemeentelijke ICT ligt allang niet meer puur bij beheer en infrastructuur, maar gaat inmiddels steeds meer richting strategisch partnerschap. ICT als versneller van maatschappelijke impact. Waarbij gemeentelijke gebruikers niet langer uitvoerders zijn, maar de digitale overheid mede vormgeven.

En dat vraagt om andere competenties. Niet alleen technische kennis, maar ook strategisch inzicht, samenwerking over domeinen heen, en het vermogen om technologie verantwoord en effectief in te zetten. Denk aan beleidsmedewerkers die AI inzetten voor betere besluitvorming, teamleiders die datagedreven werken stimuleren, en medewerkers Burgerzaken die samenwerken met bijvoorbeeld het sociaal domein om gegevensuitwisseling te verbeteren, zodat inwoners niet steeds opnieuw dezelfde informatie hoeven aan te leveren.

Digitaal vakmanschap versterken: wat werkt (en wat niet)

Veel gemeenten zijn al begonnen met initiatieven om digitaal vakmanschap te versterken. Maar we zien nogal eens dat kennisdeling blijft hangen bij I&A, waardoor digitale volwassenheid per afdeling verschilt. En ook verplichte trainingen zonder context zorgen er nogal eens voor dat deze initiatieven stranden bij de goede bedoelingen. 

Wat werkt wél om digitaal vakmanschap te versterken?

Inclusieve en praktijkgerichte leerprogramma’s: bied leerlijnen aan op ieders kennisniveau. Kijk welke digitalisering relevant is voor ieders werk en maak het concreet, bijvoorbeeld door hem of haar te leren AI beter in te zetten binnen het dagelijkse werk. Niet elke medewerker hoeft van de hoed en de rand te weten. Zo maak je leerprogramma’s inclusief, zodat iedereen op zijn kennisniveau bij kan dragen aan de digitalisering. 

Voorbeeld: een interactieve workshop van gemeente Altena waarbij medewerkers de nieuwe i-visie vertaalden naar hun eigen werk. Niet alleen een PowerPoint, maar juist praktijk. Door samen te reflecteren op wat de visie betekent voor hun rol, ontstond eigenaarschap en versnelling in beleid. 

• Gebruik van bestaande platforms: het is zonde om steeds zelf het wiel uit te vinden met decentrale leerplatforms. Dus maak vooral slim gebruik van bestaande, zoals RADIO. Het RADIO Leerplatform biedt toegankelijke trainingen over AI, datagedreven werken en digitale weerbaarheid. 

Voorbeeld: een gemeente heeft deze ingebed in hun eigen leerportaal, in de eigen huistijl waarbij ze de content en context hier en daar aanpasten.

• Investeer niet alleen in systemen (techniek) maar ook in de mensen die ermee moeten werken: IT moet er zijn, IT versterkt de mens, maar de digitale competenties moeten niet achterblijven. Men moet ermee kunnen werken en die systemen dusdanig inzetten dat ze ook vóór de organisatie werken. En trek niet alleen veel geld uit voor de mensen die de expertise al hebben, maar benut zoveel mogelijk de hele personele capaciteit binnen je organisatie. Moedig ook dus andere collega’s aan en school hen bij, want ook zij kunnen verschil maken als het om digitalisering gaat. 

Voorbeeld: Het I-vakmanschapsprogramma van het Rijk laat zien dat investeren in starters en niet-I&A-personeel loont. Door hen doorgroeikansen te bieden en digitale competenties te versterken, ontstaat een gedeelde taal en cultuur die digitale opgaven duurzaam ondersteunt.

De route naar proactieve koersbepaling 

De digitale transformatie vraagt om organisaties die niet alleen systemen begrijpen, maar ook richting geven. Die niet wachten op verandering, maar de verandering vormgeven. Deze routekaart geeft je handvatten: 

Maak digitaal vakmanschap strategisch en integraal
Benoem het expliciet in je organisatievisie. Verbind HR, I&A en organisatieontwikkeling. Laat zien dat het iedereen raakt.

Breng in kaart wat je hebt en wat je nodig hebt
We zien vaak dat er binnen gemeenten onvoldoende inzicht is in en grip is op de totale capaciteit aan ICT (mensen en kennis). Mede door niet goed afgebakende rollen en verantwoordelijkheden, of omdat bepaalde rollen niet onder ICT vallen, maar onder een bepaald domein. Breng dus goed in kaart wat je hebt en nodig hebt. Gebruik hiervoor volwassenheidsmetingen of het kwaliteitsraamwerk van het Rijk om inzicht te krijgen in digitale competenties. Met het kwaliteitsraamwerk kun je toetsen of je informatievoorziening op orde is en bevat een raamwerk met profielen rondom IV-functies waardoor je goed ziet of je de juiste mix in huis hebt en/of wat voor mensen er missen)

Investeer in leren en ontwikkelen
Integreer digitale leerlijnen in je leerportaal en maak hierbij slim gebruik van wat er al is. Sluit dus actief aan bij bestaande initiatieven zoals RADIO Leerplatform, en stimuleer kennisdeling tussen collega’s en gemeenten.

Experimenteer en leer
En start klein. Organiseer bijvoorbeeld een AI-pilot voor beleidsmedewerkers, of een leertraject datagedreven werken voor teamleiders. Focus niet alleen op de inhoud, maar ook op het leerproces. Je leert immers het meest van de fouten die je maakt, dus experimenteer! Ga aan de slag met workshops en trainingen en oefen met je competenties.

Zorg voor top-down sponsorschap

En last but not least: zorg voor goed sponsorschap. Sponsors zijn cruciaal om middelen vrij te maken en digitaal vakmanschap te verankeren in de organisatie. Een sponsor prikkelt immers collega’s om mee te veranderen. Zorg dus dat ook team- en directieleden het belang inzien van digitaal vakmanschap, zodat ze:

• Het belang van de verandering op een hoog niveau in de organisatie vertegenwoordigen;
• De prioriteit van het project en de commitment van de organisatie duidelijk maken;
• Positiviteit en enthousiasme verspreiden;
• Gedegen sturing en ondersteuning bieden aan medewerkers, zodat zij voldoende tijd en kennis krijgen om te veranderen;
• Een voorbeeldfunctie vervullen.

Wil jij als gemeente meepraten over collectief digitaliseren en samen versnellen op dit vlak? Schrijf je dan in voor onze Kennissessie op 17 september.

Publieke organisaties staan voor grote uitdagingen in hun informatiehuishouding. Voor I&A-teams betekent dit dat nieuwe kennis snel moet worden opgepakt. Tijdens de 9 Kennisateliers leer je de essentie van procesgericht werken, informatiemanagement, digitale samenwerking en AI, praktisch, actueel en direct toepasbaar.

meer informatie & inschrijven