Bestuurlijke keuzes in tijden van digitale druk 

Het aantal opgaven en uitdagingen voor gemeenten is aanzienlijk. De woningopgave is urgent, de ambities zijn hoog en de druk is groot. Tegelijkertijd liggen er dossiers over data, AI, cloud, digitale veiligheid en dienstverlening. Alles is belangrijk en vraagt aandacht. En alles lijkt met elkaar samen te hangen. De vraag is: waar begin je? En minstens zo belangrijk: hoe maak je hierin keuzes die uitvoerbaar blijven? Precies dat spanningsveld stond centraal tijdens de Qdag op 3 april bij Quarant. 

Elke eerste vrijdag van de maand organiseren we bij Quarant een Qdag. Een vast moment waarop we als collega’s samenkomen om kennis en ervaringen te delen, actuele thema’s te verkennen en te investeren in onderlinge verbinding. Oftewel: scherp op inhoud, met aandacht voor en met elkaar. 

Van strategie naar bestuurstafel  

Digitalisering is inmiddels onmisbaar voor gemeentelijk beleid, maar het gesprek erover blijft vaak steken en krijgt lang niet altijd de bestuurlijke prioriteit die het verdient. Tijdens deze Qdag werkten we met de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) door dit te koppelen aan een zeer concrete opgave: wonen.  

De opdracht daagde uit om scherp te maken wat de NDS biedt, door de zes prioriteiten te verdelen over zes werkgroepen. Niet als beleidsdocument, maar als keuzevraag. Hierbij stond ‘i naar het hart van de organisatie’ centraal. Digitalisering staat daarbij niet buiten de maatschappelijke opgave, maar is daar een integraal onderdeel van. Wat vraagt dit van leiderschap? Waar komt de organisatie onder spanning te staan? Wat doet dit met de kosten voor deze woonopgave? Hoe bereik je een versnelling mét behoud van leefkwaliteit? En: wat moet er minimaal op orde zijn om vooruit te komen? Dat werkten we uit in een korte pitch, die concrete handvatten opleverde om deze opgave vanuit het hart van de organisatie het hoofd te bieden. 

Deze opdracht benadrukt de waarde van een gecombineerde benadering van opgaven met ontwikkelingen zoals de NDS. Bij Quarant vatten we dat samen als: i naar het hart. De Qdag liet zien hoe je dat gesprek kunt voeren: concreet, samenhangend en met oog voor wat vandaag al speelt op de werkvloer. 

Portfoliomanagement dat je ervaart 

In de middag werd hetzelfde dilemma op een andere manier voelbaar, via ons nieuwe portfoliospel. In korte rondes moesten opdrachten worden uitgevoerd, zonder vooraf afgesproken structuur. Het resultaat was herkenbaar: veel beweging, veel energie, maar weinig overzicht en zeker geen efficiëntie. 

Pas toen werd gestopt en nagedacht over inrichting, volgorde en dosering, ontstond rust. Kleine keuzes in proces en rolverdeling bleken bepalend voor snelheid en kwaliteit. Wat eerst traag en chaotisch was, werd beheersbaar en effectief. 

Het spel maakt tastbaar wat in veel gemeenten dagelijks gebeurt. Ambities stapelen zich op, terwijl de organisatie maar beperkt kan absorberen. Zonder expliciete keuzes is alles belangrijk, maken we geen vaart en komen we tot minder resultaat. Portfoliomanagement gaat dan niet over systemen of formats, maar over durven organiseren. 

Wat gemeenten hieruit kunnen halen  

De twee onderdelen van deze Qdag raken aan dezelfde kern: hoe breng je samenhang aan in complexiteit? Gemeenten werken aan grote maatschappelijke opgaven, onder toenemende druk en met een steeds grotere digitale afhankelijkheid. De reflex is vaak om door te gaan, bij te schakelen en te optimaliseren wat er al is. Wat deze dag liet zien, is dat er meer nodig is. Het gaat ook om het gesprek op het juiste niveau. Om het expliciet maken van keuzes. En om het organiseren van werk op zo’n manier dat strategie ook echt landt in de praktijk. 

Reflectie 

Voor ons als Quarant was deze Qdag een bevestiging. Door inhoud, praktijk en werkvormen te verbinden, maken we complexe vraagstukken hanteerbaar zonder ze te versimpelen. We helpen organisaties om het juiste gesprek te voeren, zodat keuzes niet alleen worden bedacht, maar ook worden uitgevoerd. Die aanpak passen we elke dag toe in onze opdrachten. Of het nu gaat om het verbinden van de NDS aan een maatschappelijke opgave, of om portfoliomanagement dat daadwerkelijk werkt, uiteindelijk gaat het steeds om dezelfde vraag: hoe kom je van ambitie naar grip?  

Wil je de werkvormen zelf proberen? We delen graag onze opzet (een werkgroepopdracht, spelvorm en instructies), zodat je die kunt gebruiken in je eigen organisatie. 

De Nederlandse Digitaliseringsstrategie is geen verhaal over digitalisering, maar een stuurmiddel voor de opgave om maatschappelijke ambities uitvoerbaar te maken.

Remco van Beek

Consultant bij Quarant

Data, AI en technologie

Kennissessie “i naar het hart” van de organisatie

Tijdens de Externe kennissessie I naar ’t hart stond één vraag centraal: wat betekent het écht om informatisering in het hart van de organisatie te plaatsen? Geen theoretisch betoog, maar een open en scherp gesprek over keuzes, spanning en verantwoordelijkheid in publieke organisaties.

Jos van den Berg

13 februari 2026 – 4 min lezen

Data, AI en technologie

Kennissessie: AI en ethiek voor gemeenten, hoe dan?

Kennissessie: AI en ethiek voor gemeenten, hoe dan?  Zit je in jouw organisatie met een ethisch dilemma? Hoe los je dat op? Als gemeente sta…

Herman Hogendoorn

15 mei 2025 – 10 min lezen

Leren en ervaren

Kennissessie collectieve digitalisering

Kennissessie collectieve digitalisering: inzichten en handvatten   Op 17 september, tijdens onze Kennissessie ‘Collectief digitaliseren: hoe blijf je op koers?’, spraken we met gemeenten en kennispartners over…

Wijnand van Drooge

6 oktober 2025 – 8 min lezen