Stem vóór VNG voorstellen: samen sterk voor een digitale samenleving

Gemeenten staan voor grote uitdagingen in hun informatiehuishouding. Voor I&A-teams betekent dit dat nieuwe kennis snel moet worden opgepakt. Tijdens de 9 Kennisateliers leer je de essentie van procesgericht werken, informatiemanagement, digitale samenwerking en AI, praktisch, actueel en direct toepasbaar.

meer informatie & inschrijven

Waarom jouw ja-stem belangrijk is

Aanleiding voor deze voorstellen zijn twee ontwikkelingen waardoor digitalisering – dat inmiddels verweven is met vrijwel alles wat gemeenten doen – niet snel genoeg gaat.

1. Er is grote schaarste aan benodigde mensen en middelen i.c.m. dalende arbeidsproductiviteit, en
2. De geopolitieke omgeving is instabiel.

Om deze ontwikkelingen het hoofd te bieden, moeten gemeenten gezamenlijk optrekken. Vorig jaar op de algemene ledenvergadering is de eerste stap gezet, nu wordt middels deze voorstellen gevraagd om een volgende stap te zetten en te versnellen. Door samen te werken en te standaardiseren, profiteren we van schaalvoordelen, slagkracht, versterkte weerbaarheid en risicobeheersing. Het is dan ook van groot belang om vóór te stemmen! Waarbij we scherp moeten blijven op de volgende aandachtspunten. 

De belangrijkste aandachtspunten

• Heb je de juiste rollen en competenties in je organisatie? In het programma Common Ground wordt gewerkt aan beeldvorming over welke rollen je nodig hebt om de transitie te kunnen maken.
  
• VNG moet waken voor een aanpak die leidt tot stilstand. Lange afstemmingstrajecten moeten voorkomen worden. Er is veel positieve, voorwaartse energie in het werkveld binnen gemeenten, leveranciers en in andere verbanden. Het is cruciaal dat deze energie niet wordt gesmoord in langdurige governance en afstemmingstrajecten. Het is handig om aan te sluiten op bestaande initiatieven zoals, Dimpact en Open Web Concept.
  
• Wees je ervan bewust en ertoe bereid dat je een stukje lokale autonomie opgeeft voor standaardisatie. Daarbij bepaal je wel zelf wanneer je op de trein stapt. Focus moet liggen op de overeenkomsten in plaats van de verschillen (consentbesluitvorming in plaats van consensus).
  
• Zorg dat je bestuurders hun rol als sponsor voor collectivisering en standaardisatie binnen hun gemeente actief oppakken na het nemen van het besluit.
  
• Kijk goed wat er binnen jouw gemeente haalbaar is. Er moet aandacht zijn voor belangen en implementatiemogelijkheden voor kleine en middelgrote gemeenten. Zij hebben over het algemeen minder specifieke kennis en rollen in huis dan de meeste grote gemeenten.
  
• Zorg dat je de samenwerking met de markt op blijft zoeken. We kunnen als overheid niet de rol van de markt overnemen, dus zullen samen moeten optrekken met de markt om deze transitie te kunnen maken.

Voorstel 1: Als één sterke bestuurslaag regie op de digitale samenleving

De belangrijkste punten uit de resolutie ‘Als één sterke bestuurslaag regie op de digitale samenleving’ zijn:

• Gemeenten stemmen ermee in om uiteindelijk meer dan 80% van de digitalisering collectief te organiseren.
• Gemeenten sturen digitalisering hiervoor aan als één bestuurslaag, onder het motto ‘de vrijblijvendheid voorbij’ en zoeken dus altijd aansluiting bij nationale ontwikkelingen, tenzij dit niet mogelijk is.

Uitgangspunt en vervolg van de resolutie

• Uitgangspunt is om te beginnen met collectivisering waar gemeenten snel en overduidelijk baat bij hebben. Gemeenten hanteren bij collectivisering het principe ‘eerst overheidsbreed, in tweede instantie collectief gemeentelijk, als derde (sub)regionaal en alleen indien nodig decentraal’.
• De uitwerking van de resolutie zal in afzonderlijke en navolgende collectiviseringsvoorstellen gedaan worden, op specifieke onderwerpen (zoals governance, organisatie, financiering, cloudstrategie en implementatie). Met de resolutie worden nog geen financiële consequenties aangegaan; deze zijn onderdeel van de aparte en toekomstige collectiviseringsvoorstellen. Daarnaast volgt er nog een roadmap collectivisering.
• De uitgewerkte collectiviseringsvoorstellen zullen in de toekomst ook in de ALV worden besproken. De ‘Realisatiekoers Common Ground’ is daar een eerste voorstel voor. Maar het gezegde ‘Wie A zegt moet ook B zeggen’ zal in de toekomstige voorstellen wel een rol gaan spelen.

Voorstel 2: Collectiviseringsvoorstel Common Ground

Gemeenten hebben zich in 2024 gecommitteerd aan een gezamenlijke aanpak voor de verdere ontwikkeling en implementatie van Common Ground. Daarnaast zie je op landelijk niveau dat er steeds meer richting een interbestuurlijke samenwerking bewogen wordt, met onder andere de Nederlandse Digitalisering Strategie (NDS). Op basis van een rapport van M&I/Partners ligt het voorstel voor om gezamenlijk richting te geven aan de digitale transformatie van lokaal bestuur.

Concrete toepassing van de Common Ground-principes

De huidige grote systemen zijn in de visie Common Ground in componenten opgedeeld. Door de kern van digitale dienstverlening generiek te maken en op te delen in componenten, weten leveranciers precies hoe en waar zij ter ondersteuning kunnen aansluiten. Aansluiten op de diverse componenten wordt hiermee makkelijker. Generieke onderdelen zijn herbruikbaar en toepasbaar voor alle 342 gemeenten en sluiten o.a. aan op de GDI. Er is dus geen sprake van standaardisatie op één component voor een specifiek onderdeel, maar van een bewuste keuze voor één of meer varianten door de community op basis van heldere en transparante overwegingen.

Domein dienstverlening loopt voorop

Er wordt bewust gekozen om de principes eerst toe te passen binnen het domein dienstverlening, omdat hier de waarde voor inwoners en ondernemers het grootst is. Hier zijn al diverse koplopers al langere tijd actief om de Common Ground-principes toe te passen en dat heeft geresulteerd in een aantal herbruikbare componenten, bouwblokken en praktijktoepassingen. Deze vormen de basis voor de opschaling. Voorbeelden hier van zijn de Dimpactgemeenten, de G4 en de Open Web Concept Community.

Grip met een transitie-, migratie en aansluitstrategie

Er wordt een regieorganisatie ingericht door het programma Common Ground om de transitiestrategie te gaan bepalen. Dit biedt voorspelbaarheid, richting, tempo en houvast waar je als gemeente mee verder kunt. Aanvullend is een migratie- en aansluitstrategie nodig. Daarin staat hoe je technisch en organisatorisch kunt overstappen. Daarnaast wordt er een businesscase opgesteld op basis van de uitgezette koers en de focus op het dienstverleningsdomein. De gedachte is er kosten worden bespaard doordat de noodzaak voor individuele aanbestedingen afneemt, en doordat gemeenten gezamenlijk functionaliteiten kunnen laten ontwikkelen. Hier zijn natuurlijk wel eenmalige kosten aan verbonden, dus is het handig om aan te sluiten op natuurlijke vervangingsmomenten.

Stem ook jij vóór?

We zijn heel positief over deze ontwikkelingen. Het is immers niet meer houdbaar dat 342 gemeenten hun digitalisering vormgeven op hun eigen manier. Samen staan we pas écht sterk in de transitie naar een digitale samenleving. Stem ook jij vóór?