Maak van AI niet langer een bijzaak
Artificial intelligence (AI) ontwikkelt zich razendsnel. Steeds meer gemeenten experimenteren ermee of passen het al toe in hun werkprocessen. Neem de gemeente Breda die volop aan het experimenteren is met het gebruik van Copilot. Of Montferland die een eigen chatbot Mai ontwikkelt. Wil je verder komen dan deze experimenteerfase dan betekent dit: regie pakken. Want de vraag is niet óf je AI gaat gebruiken, maar hoe je dit verantwoord en strategisch doet. Zodat je AI-inspanningen ook daadwerkelijk uitgroeien tot waardevolle toepassingen. In dit blog nemen we je mee in een aantal belangrijke aandachtspunten. Die zich goed laten uitleggen in de vergelijking met een bijenkorf.
De kracht van een bijenkorf: wendbaar, efficiënt, samenwerkend
Een bijenkorf is misschien wel het oudste voorbeeld van een zelfsturend team: wendbaar, efficiënt en volledig op samenwerking gebouwd. Een bijenkorf draait niet om één bij, maar om de kracht van de hele kolonie.
- Heldere taakverdeling: werkbijen halen nectar, verzorgen de larven en bouwen de raten; de koningin legt eieren en geeft richting aan de kolonie.
- Samenwerking en communicatie: bijen delen continu informatie, bijvoorbeeld over waar de beste bloemen te vinden zijn.
- Structuur en flexibiliteit: de honingraat geeft stabiliteit, terwijl de bijen zich razendsnel aanpassen aan veranderingen in hun omgeving.
Het resultaat? Een levend ecosysteem waar samenwerking, duidelijke rollen en een gedeeld doel leiden tot een waardevol eindproduct: honing.
En dat is ook precies hoe je als organisatie de meeste waarde uit AI-toepassingen kunt halen. Doe als de bij en kijk naar AI vanuit de wensen en doelen van de gemeente. Dus breng structuur aan, werk samen met de hele organisatie en zorg dat AI echt waarde toevoegt voor medewerkers en burgers.
Strategie, beleid en veiligheid: de honingraat vs AI-strategie als fundament
Net zoals de honingraat de bijenkorf structuur en houvast geeft, vormt de AI-strategie het fundament van een organisatie die AI wil gaan verankeren in de dagelijkse werkzaamheden. Strategisch nadenken over AI voorkomt AI-gebruik ‘omdat het kan’. Een organisatie die strategisch nadenkt over AI, gebruikt het om doelen te ondersteunen. Er is duidelijke samenhang tussen verschillende pilots en projecten. Elk initiatief draagt iets bij aan het bereiken van het uiteindelijke doel.
Ethische afwegingen
Daarnaast nemen duidelijke kaders voor ethiek en privacy een deel van de risico’s al van tevoren weg in plaats van je erdoor te laten overvallen. Welke ethische afwegingen zijn belangrijk, hoe gebruik je AI veilig en wat doe je met je data? Zo geef je medewerkers duidelijke kaders waarbinnen gewerkt kan worden. En beheers je risico’s zonder kansen te missen op gebied van innovatie, dienstverlening én organisatieontwikkeling.
Adoptie: de rollen in een bijenkorf vs AI-rollen in je organisatie
Iedere bij uit de korf heeft een duidelijke rol. De ene bij verzamelt nectar, de ander bewaakt de ingang van de korf, weer een ander verzorgt de jonge bijen. Alleen wanneer alle bijen hun bijdrage leveren kan de korf groeien en floreren.
Zet AI in vanuit de rollen van de medewerkers
In een gemeente werkt het net zo. AI kan alleen breed worden geïmplementeerd wanneer de hele organisatie zich inzet vanuit de eigen rol. AI is geen heilige graal die die van bovenaf door IT kan worden opgelegd, en het is ook niet genoeg als alleen de meest vooruitstrevende medewerkers ermee experimenteren. De hele gemeente – beleidsmakers, ondersteuners, uitvoerders én specialisten – moeten ieder hun bijdrage leveren.,
Kansen benutten: de dynamiek van de korf vs sta open voor feedback en verbeteringen voor AI
Een bijenkorf staat nooit stil. Bijen passen zich voortdurend aan hun omgeving aan, omdat de kolonie continu van elkaar leert. De ontwikkelingen rond AI volgen elkaar net zo snel op. Voor gemeenten is het daarom essentieel om actief ervaringen en feedback te delen, zodat iedereen kan meebewegen met de veranderingen.
Leer van elkaar met een AI challenge
Door medewerkers niet alleen individueel, maar ook samen kennis op laten bouwen. Precies zoals de bijen die gezamenlijk hun korf sterk en veerkrachtig maken. Bij Quarant stimuleren we dit met onze maandelijkse AI Challenge. Collega’s werken in duo’s aan verschillende vraagstukken, proberen nieuwe toepassingen uit en delen hun bevindingen met de rest van de organisatie.
Benut elkaars ervaringen
En wat binnen één organisatie werkt, kan natuurlijk ook breder. Gemeenten kunnen veel winnen door elkaars ervaringen te benutten. Waar in de bijenwereld verschillende kolonies nog met elkaar concurreren om voedsel en ruimte, ligt er voor gemeenten juist de kans om samen op te trekken: kennis uitwisselen, standaarden ontwikkelen en gezamenlijk bouwen aan verantwoorde AI-toepassingen. Daarmee laten we zien dat mensen soms zelfs verder kunnen gaan dan de bijen.
De honing vs AI succesvol toepassen in je organisatie
Uiteindelijk draait het in de bijenkorf om de honing: het zoete resultaat van al het gezamenlijke werk. Voor gemeenten staat die honing symbool voor de meerwaarde die AI oplevert. Niet de technologie zelf, maar wat inwoners en medewerkers er daadwerkelijk aan hebben. Dat kan gaan om tijdswinst waardoor medewerkers zich meer kunnen richten op de menselijke kant van hun werk, om betere dienstverlening richting inwoners, of om nieuwe inzichten die leiden tot effectiever beleid.
Iedereen draagt bij aan het resultaat
Honing ontstaat alleen door samenwerking binnen de hele kolonie. Op dezelfde manier kan AI pas tot volle bloei komen als iedereen binnen de gemeente vanuit de eigen rol bijdraagt. Dan verandert een strategie en een paar pilots in iets concreets en waardevols: resultaten die je kunt proeven. Dus start met het bouwen aan de korf zoals de bij, en vergroot de kans op waardevolle honing die smaakt naar meer.
Gemeenten staan voor grote uitdagingen in hun informatiehuishouding. Voor I&A-teams betekent dit dat nieuwe kennis snel moet worden opgepakt. Tijdens de 9 Kennisateliers leer je de essentie van procesgericht werken, informatiemanagement, digitale samenwerking en AI, praktisch, actueel en direct toepasbaar.
Meer informatie?
Stel je vraag aan Martijn. Hij denkt graag met je mee!
