Digitale autonomie en soevereiniteit: van visie naar uitvoering en de rol van Quarant

De Nederlandse overheid heeft een duidelijke koers gezet met haar visie op digitale autonomie en digitale soevereiniteit. Niet als papieren ambities, maar als antwoord op een groeiende afhankelijkheid van buitenlandse technologie, complexe legacy-systemen en toenemende risico’s rond veiligheid en continuïteit.

Het uitgangspunt is helder:

  • Digitale autonomie gaat over keuzevrijheid, wendbaarheid en aanpasbaarheid van systemen
  • Digitale soevereiniteit gaat over zeggenschap, juridische controle en bescherming van publieke waarden

De overheid kiest daarbij nadrukkelijk voor een realistische, gefaseerde aanpak. Geen grote systeemrevolutie, maar gericht moderniseren waar de risico’s het grootst zijn, en waar de maatschappelijke impact het meest voelbaar is.

Bij Quarant herkennen we die beweging. Visie en strategie zijn waardevol, maar pas wanneer ze landen in de praktijk ontstaat echte verandering. Dát is het speelveld waarin wij werken.

De visie van de overheid rust op een aantal kernprincipes, waaronder:

  • Systemen moeten veerkrachtig en aanpasbaar zijn
  • Publieke waarden en privacy staan structureel geborgd
  • Afhankelijkheden van individuele leveranciers moeten worden verkleind
  • Data en infrastructuur moeten onder Europese zeggenschap vallen
  • Kennis en bestuurlijke grip moeten binnen de overheid blijven
  • Samenwerking binnen de EU is noodzakelijk om vooruit te komen

Deze principes vormen geen doel op zich, ze zijn een richtingwijzer voor keuzes in architectuur, inkoop, cloud, governance en uitvoering.

En juist daar ontstaat de complexiteit: principes moeten vertaald worden naar gedrag, processen en besluiten in de dagelijkse praktijk.

De overheid kiest bewust voor een pragmatische route:

  • Eerst de kwetsbare, verouderde en risicovolle legacy-systemen
  • Zorgvuldig prioriteren op basis van maatschappelijke impact en continuïteit
  • Niet overal tegelijk veranderen, maar gericht, onderbouwd en stap voor stap
  • In nauwe samenwerking met Europese partners en marktpartijen
  • Met bundeling van inkoopkracht om beweging in de markt af te dwingen
Het doel is niet om “alles om te bouwen”, maar om kritieke delen van het digitale landschap toekomstbestendig te maken.
Jos van den Berg
Quarant

Dat vraagt om meer dan techniek alleen, het vraagt om:

  • Organisatieverandering
  • Eigenaarschap
  • Besluitvorming
  • Vaardigheden en adoptie binnen teams

Precies daar ligt de bijdrage van Quarant.

Bij Quarant werken we op het snijvlak van strategie, operatie en menselijk gedrag. Wij brengen organisaties verder door verandering uitvoerbaar te maken.

Onze bijdrage aan dit thema ligt in drie domeinen:

Van visie naar concreet en haalbaar implementatieplan

We helpen organisaties binnen de overheid om:

  • Leidende principes te vertalen naar tactische en operationele keuzes
  • Prioriteiten te stellen op basis van risico, impact en haalbaarheid
  • Realistische roadmaps te ontwikkelen
  • Verantwoordelijkheid, governance en regie helder te beleggen

Niet vanuit grote beleidsdocumenten, maar vanuit:

  • duidelijke stappen
  • eigenaarschap
  • resultaatgericht werken

Principes borgen in processen en werkwijzen

Digitale autonomie en soevereiniteit vragen om structurele verankering.

Wij ondersteunen onder meer bij:

  • aanpassingen in inkoop- en leveranciersprocessen
  • keuzes in architectuur en sourcing
  • governance en besluitvorming rondom technologie
  • inrichting van rollen en verantwoordelijkheden

Zodat principes niet iets zijn “op papier”, maar terugkomen in dagelijkse keuzes.

Adoptie, leren en duurzame gedragsverandering

Nieuwe systemen en structuren werken pas wanneer mensen ermee werken.

Wij begeleiden organisaties bij:

  • Opleiden en ontwikkelen van teams
  • Vergroten van interne kennis en vakmanschap
  • Stimuleren van eigenaarschap en bewustzijn
  • Begeleiden van verandertrajecten in de praktijk

Bij Quarant geloven we:
Technologie verandert snel, organisaties veranderen door mensen.

Data, AI en technologie

Kennissessie “i naar het hart” van de organisatie

Tijdens de Externe kennissessie I naar ’t hart stond één vraag centraal: wat betekent het écht om informatisering in het hart van de organisatie te plaatsen? Geen theoretisch betoog, maar een open en scherp gesprek over keuzes, spanning en verantwoordelijkheid in publieke organisaties.

Jos van den Berg
13 februari 2026 – 4 min lezen
Data, AI en technologie

Ai in de gemeentelijke organisatie

Op 19 november organiseerde Quarant een kennissessie over de adoptie en toepassing van AI binnen organisaties, met een sterke focus op gemeenten en consultancy. De bijeenkomst had vanaf het begin een open en toegankelijke sfeer

Marco Wagemakers
20 november 2025 – 4 min lezen
Data, AI en technologie

I naar het hart van de organisatie

Publieke organisaties zoals gemeenten, provincies, uitvoeringsorganisaties en andere overheidsinstanties staan onder druk. Opgaven worden groter en ingewikkelder: woningbouw, digitalisering, klimaat, veiligheid, krapte op de arbeidsmarkt en hogere verwachtingen van inwoners.

Wim Hoekstra
4 februari 2026 – 4 min lezen
Consultant
Jos van den Berg
Om te voorkomen dat alles wat gemeenten willen oppakken net niet, of maar half gebeurt, is een uitgekiende strategie nodig om focus aan te brengen. Daar ligt zowel een uitdaging voor veel gemeenten als mijn expertise. En hiervan kríjg ik niet alleen enorm veel energie, ik geef dit ook terug.