
Grip op je compliance
Op het gebied van security, privacy, transparantie, archivering, ethiek en toegankelijkheid wordt de wet- en regelgeving steeds complexer. Hoe houd je als lokale overheid grip op je compliance? Het antwoord zit in het inrichten van een sterke, effectieve governance. Die niet alleen voldoet aan de eisen, maar tegelijkertijd de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening verbetert. En dit is geen kwestie van een lijstje afvinken, maar van een continu proces, waarbij een integrale aanpak centraal staat.

Quarant KennisAteliers
Trainingen voor de informatiemanagers
Publieke organisaties staan voor grote uitdagingen in hun informatiehuishouding. Voor I&A-teams betekent dit dat nieuwe kennis snel moet worden opgepakt. Tijdens de 10 Kennisateliers leer je de essentie van procesgericht werken, informatiemanagement, digitale samenwerking en AI, praktisch, actueel en direct toepasbaar. We komen graag langs om te praten over een training op locatie.
Effectieve governance
Een effectieve governance is gebouwd op vijf pijlers: leiderschap, organisatie, proces, mensen en informatie. Deze pijlers zijn onderling verbonden en moeten in balans zijn. Leiderschap speelt een belangrijke rol door compliance te koppelen aan bestuurlijke doelen. Een Chief Ethics & Compliance Officer (CECO) kan hierbij focus en verantwoordelijkheid waarborgen, afhankelijk van de omvang van de organisatie.

Non-Functional Controls: de basis voor een sterke, stabiele organisatie
Non-Functional Controls, oftewel NFC’s, vormen het fundament van een soepel draaiende gemeente. Maar ze zijn niet altijd direct zichtbaar voor de burger. Het draait bij non-functionals niet om wat software en systemen moeten doen, maar hoe (goed) ze dit moeten doen. Non-functional controls regelen de kwaliteit, gebruiksvriendelijkheid, veiligheid en continuïteit van de dienstverlening en zorgen dat applicaties en processen voldoen aan onder meer wettelijke eisen.
Het is dus zaak deze up-to-date te houden. Zo waarborg je als gemeente je wettelijke verplichtingen en de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van systemen, minimaliseer je risico’s op datalekken en boetes, en verbeter je de gebruikerservaring van zowel medewerkers als burgers.
Voorbeeld van NFC’s uit de praktijk
Een praktisch voorbeeld: stel je voor dat de gemeente een nieuwe app lanceert voor het aanvragen van parkeervergunningen. NFC’s zorgen er dan voor dat deze app niet alleen doet wat hij moet doen (de aanvraag verwerken), maar ook dat de app altijd beschikbaar is, de gegevens van burgers veilig zijn en de app makkelijk te gebruiken is. Dus geen gedoe met haperende systemen of onduidelijke schermen waar niemand raad mee weet, maar een soepele en betrouwbare ervaring. Het is als de fundering van een huis; je ziet het niet direct, maar het is wel de basis voor een sterk en stabiel geheel.
Investeer in NFC’s voor wendbaarheid en toekomstbestendigheid
Bovendien maken NFC’s een organisatie wendbaar en toekomstbestendig, doordat IT-oplossingen flexibel en schaalbaar blijven. Door te investeren in NFC’s, wordt de gemeente minder kwetsbaar voor verstoringen en tegelijkertijd sterker door de ervaringen die verstoringen met zich meebrengen. De gemeente wordt hierdoor antifragiel: in plaats van alleen maar te overleven, groeit de gemeente door uitdagingen heen. Het is dus geen overbodige luxe, maar een noodzaak voor elke moderne gemeente.
Grip behouden met het 3-lijnenmodel
Met het 3-lijnenmodel verdeel je verantwoordelijkheden en behoud je makkelijker grip. De eerste lijn bevat de operationele teams, waar het dagelijks werk gebeurt. Zij zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Non-Functional Controls (NFC’s). De tweede lijn bestaat uit functionarissen, zoals de CISO en de Functionaris Gegevensbescherming (FG). Zij zorgen voor toezicht, geven advies en ondersteuning, en monitoren de naleving van de regels. De derde lijn is de interne audit, die periodiek evalueert of alles nog loopt zoals het moet. Deze drie lijnen werken samen om te zorgen dat de gemeente ‘in control’ is en blijft.
De kracht van een holistische multidisciplinaire structuur
Het naleven van wet- en regelgeving (compliance) is niet de taak van één afdeling. Een holistische, multidisciplinaire structuur is belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan de inzet van een Multidisciplinair Team (MDT), bestaande uit bijvoorbeeld een i-adviseur, CPO en CISO. Zij voeren jaarlijkse gesprekken met alle teams om ontwikkelingen in wetgeving te bespreken. Afhankelijk van de aard van de wetgeving, kunnen business partners, strategische i-adviseurs en C-level compliance experts worden toegevoegd. Het MDT monitort de voortgang van wetgevingstrajecten en initieert projecten bij significante wijzigingen.
Eigenaarschap: de sleutel tot succes
Het gaat erom een lerende cultuur te creëren waarin medewerkers zich verantwoordelijk voelen voor compliance. Stel hiervoor duidelijke rollen en verantwoordelijkheden vast via modellen zoals RACI (Responsible, Accountable, Consulted, Informed) en wijs specifieke eigenaren aan voor NFC’s, met heldere verantwoordelijkheden. Investeer tot slot in training en bewustwording, zodat iedereen begrijpt waarom (actuele) NFC’s belangrijk zijn en ze effectief toepast.
De praktische uitwerking
Als gemeente moet je niet alleen voldoen aan wet- en regelgeving, maar ook kunnen aantonen hóe je dit doet. Door de NFC’s te koppelen aan een systeem van monitoring en rapportage, maak je naleving zichtbaar en meetbaar. Het gaat hierbij ook om het uitvoeren van impactanalyses en risicobeoordelingen, het opstellen van implementatieplannen, en het zorgen voor training van medewerkers. Open communicatie naar alle stakeholders en regelmatige rapportage aan het management zijn daarbij onmisbaar. Het is belangrijk dat het model flexibel is en kan meebewegen met de snelle veranderingen in wetgeving en organisatie.
Borgen van compliance: een continu proces
Het borgen van compliance is geen eenmalige actie, maar een continu proces. Met het hanteren van een set actuele NFC’s, deze te verankeren in een breed gedragen strategie en daarmee eigenaarschap te bevorderen, speel je als gemeente efficiënt in op veranderende eisen. Dit versterkt niet alleen de naleving, maar draagt ook bij aan betere dienstverlening, vertrouwen en innovatie. Zorg dat jouw gemeente voorbereid is op de uitdagingen van morgen door vandaag al te investeren in een robuuste compliance-strategie.
Meer informatie?
Stel je vraag aan Menno. Hij denkt graag met je mee!
