Verslag Kennissessie: het groeiende belang van functioneel beheer

De rol van functioneel beheer bij gemeenten is flink aan het veranderen. Meer SaaS-applicaties, meer datagedreven werken en meer applicatieplatforms vragen om meer regievoering, meer gegevensbeheer en meer advisering. Hoe maak je als gemeente de stap naar een modernere invulling van je functioneel beheer? Die vraag stond centraal tijdens de interactieve kennissessie over het groeiende belang van functioneel beheer.

Een interactieve sessie met gemeenten uit heel Nederland

Meer dan 30 deelnemers, functioneel beheerders, strategisch informatieadviseurs, i-adviseurs en applicatiebeheerders, kwamen op 20 maart naar onze kennissessie over functioneel beheer bij gemeenten. Aangevuld met de experts van Quarant brachten ze in beeld met welke veranderingen functioneel beheerders bij gemeenten te maken hebben, wat het doet met de complexiteit van het werk en de benodigde competenties, welke knelpunten ze daarbij verwachten en welke stappen leiden naar een professioneler functioneel beheer.

Gemeentelijke organisaties gaan veranderen

In het eerste deel van de avond schetsten experts van Quarant de vele maatschappelijke opgaven waarmee we te maken hebben. Van klimaatverandering tot jeugdzorg. En van cyberveiligheid tot personeelstekort. Bij een groot deel ervan spelen gemeenten een belangrijke rol. Dwars door al die opgaven heen hebben we te maken met de 4e industriële revolutie, waarbij we zien dat nieuwe technologieën steeds sneller steeds grotere groepen gebruikers bereiken. Dit alles maakt dat het niet zozeer de vraag is óf je organisatie gaat veranderen, maar eerder hóe je deze transformatie zo strategisch mogelijk aanpakt om te voorkomen dat je van crisis naar crisis blijft hollen.

Er bestaan geen eenvoudige oplossingen meer

Wat betreft automatisering hebben gemeenten de grootste slag wel zo’n beetje geslagen. En met verder digitaliseren alleen om te digitaliseren behaal je geen winst. Het gaat erom met digitale technologieën integraal werken, opgavegericht werken en afdelings- en organisatie overschrijdend samenwerken te transformeren. Dat is niet een kwestie van zomaar wat nieuwe handige applicaties de organisatie inrollen, maar vooral die nieuwe handige applicaties zo inzetten en inrichten dat ze de gewenste manier van werken op maat faciliteren. En te zorgen dat je die inrichting snel kunt aanpassen als de omstandigheden daarom vragen. Daarvoor is naast applicatiekennis vooral ook diepgaande proceskennis en afstemming met de professionals nodig. Bij uitstek een rol voor functioneel beheer dus.

Op welke manier verandert het werk van functioneel beheer?

SaaS, Agile werken, Datagedreven werken etc. etc. Voor al deze ontwikkelingen vroegen we de aanwezige gemeenten naar hun verwachtingen voor de complexiteit, benodigde competenties en werkvolume van functioneel beheer. Dit leverde de volgende resultaten op:

De meeste impact

We vroegen de deelnemers ook welke van deze ontwikkelingen volgens hen de meeste impact gaan hebben. De top 3: SaaS, applicatieketens en datagedreven werken.

De knoppen om aan te draaien voor een wendbaarder functioneel beheer

Uiteraard zou een one-size-fits-all stappenplan om het functioneel beheer van je organisatie te moderniseren goed van pas komen. Maar dat bestaat helaas niet. Want iedere gemeente is anders in grootte, ICT-inrichting, personeelsbestand en zo door. Dit betekent dat zowel het startpunt als ook het uiteindelijke ideale plaatje verschilt van gemeente tot gemeente. Wel zijn er vier overkoepelende knoppen waaraan je kunt (moet) draaien: processen, personeel, structuur en cultuur.

Processen

De taken die horen bij functioneel beheer kun je verdelen in drie categorieën: ondersteunen, regisseren en verbeteren. Dit hebben we schematisch weergegeven in het volgende plaatje (oranje = ondersteunen, paars = regisseren, groen = verbeteren).

Afbeelding: Model van Daniël E. Brouwer – Directeur VFB® Academy

Van belang is dat je bekijkt of je de rollen en taken, behorende bij functioneel beheer in bovenstaand plaatje, goed hebt ingericht en geborgd in jouw organisatie. Let daarbij vooral op: waar zitten de gaten? Is er voldoende afstemming? En is er een feedback-loop is ingericht?

Personeel

Een groot verschil met de huidige situatie is dat je functioneel beheerders op meerdere niveaus nodig gaat hebben. En eventueel ook Key-users. Waarbij key-users dicht bij de eindgebruiker staan, functioneel beheerders op niveau 1 vooral uitvoerend bezig zijn, functioneel beheerders op niveau 2 zich ook bezighouden met het kwaliteitsniveau van de informatievoorzieningen en functioneel beheerders op niveau 3 op tactisch niveau nadenken over verbeteringen in de informatievoorziening. In onze blog Moderniseer je functioneel beheer hebben we deze niveaus uitgebreider omschreven. Schematisch weergegeven ziet het er zo uit:

Structuur

Door van functioneel beheer een centrale afdeling te maken kunnen medewerkers gemakkelijker van elkaar leren, dingen afstemmen en elkaars werk overnemen bij ziekte. Met een decentrale organisatie zitten de functioneel beheerders dan weer dichter op de werkvloer waardoor ze gemakkelijker belangrijke input verzamelen. Ook hiervoor geldt dat je als organisatie zelf moet bekijken wat het beste past bij jouw situatie. Het is vooral belangrijk dat je de keuze centraal – decentraal (of welke tussenvorm dan ook) bewust maakt. En dat je de nadelen die horen bij je keuze opvangt. Het is altijd mogelijk om je keuze met de tijd weer aan te passen. Door verdere professionalisering kun je kiezen om terug naar decentraal te gaan of andersom.

Cultuur

De manier waarop je functioneel beheer organiseert, moet ook aansluiten bij de cultuur van je organisatie als geheel. Volgens Kim Cameron en Robert Quinn onderscheiden organisaties zich in de mate van interne of externe gerichtheid en in de wens flexibel of juist beheersbaar te handelen. Dit leidt tot een indeling in vier organisatieculturen: familiecultuur, innovatiecultuur, marktcultuur en hiërarchiecultuur. Waarbij er overigens geen ‘beste cultuur’ is. Wat goed werkt en wat niet, is afhankelijk van de context.

De personele bezetting

Een modern functioneel beheer gaat ook consequenties hebben voor je formatie. Bepaal op basis van bovenstaande ontwikkelingen en organisatieknoppen wat je gewenste formatie over bijvoorbeeld 3 jaar is. Kijk vervolgens naar de prestaties, potentie en inzetbaarheid van je huidige functioneel beheerders. Dan kun je bepalen voor welke rollen je al geschikte mensen hebt, voor welke rollen je mensen kunt opleiden en voor welke rollen je mensen moet werven of inhuren. Ben daarin eerlijk naar je eigen mensen toe. Niet iedere huidige functioneel beheerder zal geschikt zijn om het functioneel beheer op alle drie de niveaus aan te kunnen. Daarom is strategische personeelsplanning cruciaal.

Start met een nulmeting

Wil je een beter beeld van de competenties van je functioneel beheerders? Weten of je het functioneel beheer efficiënt hebt georganiseerd? Waar de kwetsbaarheden liggen? Met onze nulmeting brengen we dit voor je in kaart. Je krijgt een duidelijk beeld van wat er al goed gaat, welke risico’s je toch nog loopt en waar er kansen liggen om het functioneel beheer te verbeteren.

Meer informatie?

Menno of Joeri beantwoordt graag jouw vraag en denkt met je mee. Of laat een bericht achter in de chat.

Consultant
Menno
Mijn kracht is dat ik met een strategische en bedrijfskundige blik de impact van ontwikkelingen op de organisatie- en informatievoorziening kan analyseren. In combinatie met mijn enthousiasme zorg ik voor gedegen en breed gedragen analyses en voorbereiding op veranderingen en professionalisering binnen het publieke domein.
Pagina delen: